Czy Twoje dorastaj\u0105ce dziecko uskar\u017ca si\u0119 na b\u00f3l kolan. Zdiagnozuj je pod k\u0105tem choroby Osgood-Schlattera. Zazwyczaj choroba Osgood-Schlattera, cz\u0119sto okre\u015blana jako ja\u0142owa martwica ko\u015bci piszczelowej, rozwija si\u0119 u m\u0142odych os\u00f3b w wieku 8-15 lat, kt\u00f3re prowadz\u0105 sportowy tryb \u017cycia i przechodz\u0105 okres gwa\u0142townego wzrostu. Jest to stan zapalny guzowato\u015bci ko\u015bci piszczelowej, kt\u00f3ry przebiega z miejscowym b\u00f3lem i obrz\u0119kiem. Lokalizacja dolegliwo\u015bci jest do\u015b\u0107 charakterystyczna. Jest to miejsce, gdzie wi\u0119zad\u0142o rzepki \u0142\u0105czy si\u0119 z ko\u015bci\u0105 piszczelow\u0105 (z przodu kolana tu\u017c pod rzepk\u0105). Szczeg\u00f3lnie nara\u017cone na chorob\u0119 Osgood-Schlattera s\u0105 dzieci uprawiaj\u0105ce sporty wymagaj\u0105ce du\u017co biegania i skakania - np. pi\u0142ka no\u017cna, koszyk\u00f3wka, lekkoatletyka.<\/p>\n\n\n\n
Do typowych objaw\u00f3w choroby Osgooda-Schlattera nale\u017c\u0105: b\u00f3l guzowato\u015bci ko\u015bci piszczelowej (Pacjenci cz\u0119sto okre\u015blaj\u0105 go jako b\u00f3l pod kolanem) nasilaj\u0105cy si\u0119 podczas \u0107wicze\u0144 o du\u017cym obci\u0105\u017ceniu (takich jak bieganie lub skakanie), utykanie podczas lub po wysi\u0142ku fizycznym, miejscowa tkliwo\u015b\u0107, czasem zwi\u0119kszone ocieplenie sk\u00f3ry nad obrz\u0119kni\u0119t\u0105 guzowato\u015bci\u0105 ko\u015bci piszczelowej. Nasilenie dolegliwo\u015bci cz\u0119sto r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od pacjenta. Niekt\u00f3re osoby odczuwaj\u0105 niewielki b\u00f3l w okolicy stawu kolanowego, podczas gdy inni do\u015bwiadczaj\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142ego b\u00f3lu, kt\u00f3ry utrudnia wykonywanie jakiejkolwiek aktywno\u015bci fizycznej. Taki dyskomfort wyst\u0119puje zwykle okresowo i mo\u017ce trwa\u0107 od kilku tygodni do nawet dw\u00f3ch lat.<\/p>\n\n\n\n
Choroba Osgood-Schlattera dotyka g\u0142\u00f3wnie dzieci i m\u0142odzie\u017c w wieku 10-15 lat, szczeg\u00f3lnie aktywnych sportowo. Jest to ja\u0142owa martwica guzowato\u015bci ko\u015bci piszczelowej spowodowana powtarzaj\u0105cymi si\u0119 mikrourazami w miejscu przyczepu wi\u0119zad\u0142a rzepki. Diagnostyka opiera si\u0119 na wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz w niekt\u00f3rych przypadkach badaniach obrazowych (RTG, USG). Leczenie ma charakter przede wszystkim zachowawczy - obejmuje ograniczenie aktywno\u015bci nasilaj\u0105cej objawy, fizjoterapi\u0119, krioterapi\u0119 oraz leki przeciwb\u00f3lowe. Choroba zwykle ust\u0119puje samoistnie po zako\u0144czeniu okresu wzrostu, cho\u0107 u cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w mo\u017ce pozosta\u0107 powi\u0119kszona guzowato\u015b\u0107 ko\u015bci piszczelowej jako trwa\u0142y \u015blad przebytej choroby.<\/p>\n\n\n\n
Przyczyny choroby Osgood-Schlattera s\u0105 \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z okresem intensywnego wzrostu i zwi\u0119kszon\u0105 aktywno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105 u m\u0142odzie\u017cy. Najwa\u017cniejszym mechanizmem powstawania tej dolegliwo\u015bci jest powtarzaj\u0105cy si\u0119 uraz mechaniczny guzowato\u015bci ko\u015bci piszczelowej, spowodowany nadmiernym napi\u0119ciem \u015bci\u0119gna mi\u0119\u015bnia czworog\u0142owego uda. W okresie skoku wzrostowego ko\u015bci rosn\u0105 szybciej ni\u017c \u015bci\u0119gna i mi\u0119\u015bnie, co powoduje zwi\u0119kszone napi\u0119cie w miejscach przyczep\u00f3w. Czynniki ryzyka obejmuj\u0105 intensywny trening sportowy (szczeg\u00f3lnie w dyscyplinach wymagaj\u0105cych biegania, skakania i gwa\u0142townych zmian kierunku), predyspozycje genetyczne, nieprawid\u0142ow\u0105 biomechanik\u0119 ko\u0144czyn dolnych oraz dysbalans mi\u0119\u015bniowy. Ja\u0142owa martwica guzowato\u015bci ko\u015bci piszczelowej wyst\u0119puje cz\u0119\u015bciej u ch\u0142opc\u00f3w ni\u017c u dziewcz\u0105t, z najwi\u0119ksz\u0105 cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 w wieku 12-14 lat u ch\u0142opc\u00f3w i 10-13 lat u dziewcz\u0105t, co bezpo\u015brednio koreluje z okresami intensywnego wzrostu.<\/p>\n\n\n\n
Diagnoz\u0119 choroby Osgood-Schlattera powinien postawi\u0107 lekarz ortopeda na podstawie wywiadu oraz badania fizykalnego. Lekarz sprawdza kolano dziecka pod k\u0105tem ogranicze\u0144 ruchowych, miejscowego obrz\u0119ku, b\u00f3lu, ewentualnie zaczerwienienia w obr\u0119bie guzowato\u015bci ko\u015bci piszczelowej. Zwykle ju\u017c to zapewnia lekarzowi wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 informacji do postawienia w\u0142a\u015bciwej diagnozy, czy jest to choroba Osgooda-Schlattera. Warto wykona\u0107 r\u00f3wnie\u017c badanie USG kolana oraz RTG, aby wykluczy\u0107 inne potencjalne przyczyny wy\u017cej wymienionych dolegliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Leczenie choroby Osgooda-Schlattera jest skoncentrowane na dora\u017anym zmniejszeniu dolegliwo\u015bci b\u00f3lowych pacjenta i wdro\u017ceniu dzia\u0142a\u0144 profilaktycznych maj\u0105cych na celu zmniejszenie ryzyka nawrot\u00f3w. Zazwyczaj ograniczenie aktywno\u015bci fizycznej powinno wystarczy\u0107, aby zminimalizowa\u0107 dyskomfort okolicy ko\u015bci piszczelowej i wi\u0119zad\u0142a rzepki odczuwany przez dziecko. U niekt\u00f3rych pacjent\u00f3w taka przerwa od aktywno\u015bci fizycznej mo\u017ce trwa\u0107 nawet kilka miesi\u0119cy. Dodatkowo wdro\u017cy\u0107 nale\u017cy dzia\u0142ania miejscowe, zmniejszaj\u0105ce obrz\u0119k i b\u00f3l. W tym celu zaleca si\u0119 ok\u0142ady z lodu oraz \u017cele z lekiem przeciwzapalnym. U pacjent\u00f3w, u kt\u00f3rych wyst\u0105pi\u0142a choroba Osgood-Schlattera z ci\u0119\u017cszym przebiegiem, lekarz mo\u017ce zaleci\u0107 r\u00f3wnie\u017c przyjmowanie lek\u00f3w przeciwzapalnych doustnie. Gdy pierwsze dolegliwo\u015bci ust\u0105pi\u0105, dalszy proces leczenia wspomaga si\u0119 rehabilitacj\u0105 stawu kolanowego. Podstaw\u0105 s\u0105 \u0107wiczenia rozci\u0105gaj\u0105ce i wzmacniaj\u0105ce mi\u0119\u015bnie uda. Zwykle pomocna jest terapia manualna. U wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w choroba Osgooda-Schlattera ma przebieg okresowy i dolegliwo\u015bci mog\u0105 nawraca\u0107. Objawy powinny ust\u0105pi\u0107 ca\u0142kowicie, gdy dziecko zako\u0144czy wzrost, tj. w wieku oko\u0142o 14 lat dla dziewcz\u0105t i 16 lat dla ch\u0142opc\u00f3w. Choroba Osgood-Schlattera zwykle nie powoduje \u017cadnych d\u0142ugotrwa\u0142ych konsekwencji. Po ust\u0105pieniu choroby mo\u017cliwy jest powr\u00f3t do normalnych obci\u0105\u017ce\u0144 treningowych.<\/p>\n\n\n\n